ProLingua, plataforma a prol da defensa e promoción da lingua galega

  • Cando amar é pecado

  • Canción dedicada a ProLingua e incluída no disco De Amor, dor e loita co que A Quenlla celebra o seu 30 aniversario. Letra e música: Baldomero I. D.

    Letra

Loading Audio Player...

Promoción

Banner principal

 

«Non estou aquí pola lingua dos meus pais nin pola miña, estou pola dos meus fillos e dos meus netos.»

-Manifestación pola lingua galega en outubro de 2009 en Compostela


Ver o proxecto

Voces

Unha eutanasia controlada: o galego no Bierzo

Por Manuel González Prieto

 

A Consellería de Educación da Xunta de Castela e León bota fóra do currículo de Bacharelato a  materia de Lingua e Cultura Galegas.  Segundo a nova orde educativa, do día 4 de maio 2015, será considerada materia de libre configuración autonómica e impartida en horario non lectivo. O alumnado que a escolla terá tres horas máis en 1º Bacharelato e 4 horas máis en 2º de Bacharelato.

 

A Comisión 4ª de Educación e Cultura do Parlamento galego reunirase o martes, día 16 de xuño, para debater entre outros puntos a seguinte proposta non de lei do Grupo Parlamentario do Bloque Nacionalista Galego:

 

Sobre a actuación que debe levar a cabo o Goberno galego en relación co impacto, no ensino da lingua galega no Bierzo, da Orde pola que se establece o currículo e se regula a implementación, a avaliación e o desenvolvemento do Bacharelato na Comunidade Autónoma de Castela e León.

BOPG número 469, do 28.05.2015. Publicación da iniciativa


 

1. Unha realidade histórica

É ben sabido que a lingua propia do Bierzo occidental é o galego: a lingua que resultou da evolución do latín de maneira natural foi o galego, como se demostra da documentación medieval, e esta era a lingua habitual da maioría dos  seus habitantes ata non hai moito tempo.

 

Pero circunstancias idénticas ás que actuaron en Galicia fixeron que o castelán conte cunha presenza maior entre a poboación e que haxa unha diminución de falantes, perda de funcións e a lingua esmoreza dunha maneira dramática. As causas desta situación foron semellantes ás que actuaron en Galicia, co agravante de se atoparen os e as galegofalantes desta zona co contacto moito máis próximo e intenso do castelán ou do leonés, e de que o seu territorio se acha fóra da Galicia administrativa, polo que nin sequera se viron favorecidos polas escasas accións de protección e prestixio do galego levadas a cabo dentro das catro provincias galegas.

 

2. SOS Lingua Galega

O certo é que neste momento os e as falantes galegas son cada vez menos e estamos ás portas de que o galego se converta nunha lingua morta neste territorio, morte á que están contribuíndo de maneira decisiva os responsables políticos. Se se estivese esboroando a Catedral de León o goberno de Castela e León botaría inmediatamente man do asunto, o goberno Central implicaríase, e non teño ningunha dúbida de que o goberno de Galicia se ofrecería inmediatamente para prestar a súa axuda.

 

3. Por que non nos axudan?

A lingua é un patrimonio inmaterial que vai unido á identidade dos pobos, e neste sentido pode crear problemas para aqueles que teñen unha concepción centralista do Estado, e que o respecto polas linguas do seu territorio pode estar nos papeis, pero non na realidade dos e das habitantes.

Esta é a verdadeira razón de fondo: o perigo que pode supoñer a conversión da identidade lingüística en dereitos políticos con efectos prácticos.

 

4. Algunhas iniciativas levadas a cabo sen moito entusiasmo administrativo

Un acordo entre a Xunta de Castela e León e a Xunta de Galicia, asinado en 2007, permitiulle ao alumnado berciano cursar unha vía de estudo no bacharelato en galego, o que abre unha pequena xanela ao galego en catro centros educativos do Bierzo.

 

Infórmase de que  200 alumnos terán acceso polo menos a unha materia en galego na comarca berciana en secundaria e bacharelato. Esta vía permite a obtención do título coñecido como CELGA III e posibilita que os que o posúan poidan acceder aos concursos públicos ofertados pola administración en Galicia.  Dito doutro xeito: sen a obtención deste título non hai posibilidade de participar en ningún concurso público na Comunidade Autónoma de Galicia.

 

O director xeral de Planificación Educativa de Castela e León, Javier  Serna,  e a secretaria xeral de Política Lingüística, Marisol López, fan público este compromiso en xuño de 2006:

 

As administracións educativas de Galicia e Castela e León comprometéronse a estudar un modelo para implantar o galego en centros de bacharelato da comunidade veciña a partir do curso 2007-2008.

 

Véxase o xornal La Voz de Galicia, 22 de xuño, ano 2006

 

Ten especial relevancia o Acordo de Cooperación para a promoción do idioma galego no Bierzo (2001-2005), asinado entre a Xunta de Galicia e a Xunta de Castela e León o 18 de xullo de 2001. Ese acordo permite que os e as estudantes de certos niveis do ensino obrigatorio non só poidan cursar a materia de lingua galega, senón que poidan optar por un módulo en lingua galega para o estudo doutras materias que tratan aspectos históricos e culturais.

 

Desde os primeiros anos e ata a actualidade prodúcese cada ano un progresivo incremento no número de matrículas. E tal cousa acontece non só en centros de educación primaria, senón tamén en estudos de secundaria.

 

Recolle o xornal La Voz de Galicia en 2006 que desde o ano 2001, en virtude do sinalado no Acordo de Cooperación para a promoción do idioma galego no Bierzo, o número de estudantes que reciben clases en galego en Castela e León foise incrementando ata superar os 800, e achéganos o número de colexios públicos de infantil e primaria nos que se imparte: un total de 12, situados nas localidades de Cacabelos, Carucedo, Corullón, Ponte de Domingo Flórez, Toural dos Vados, Vilafranca do Bierzo, Toural de Meraio, Ponferrada e Camponaraia.Tamén nos ofrece a cifra de estudantes de galego en secundaria, un total de 57, distribuídos en catro institutos de Ponferrada, Vilafranca do Bierzo e Cacabelos.

 

Véxase o xornal La Voz de Galicia, 22 de xuño, ano 2006

 

Cómpre ter en conta que nalgúns colexios da contorna, como por exemplo a escola de Veiga de Valcarce, non se puido implantar o estudo do galego pola oposición frontal dos equipos directivos e a pesar dos pedimentos de moitos pais e moitas nais.

 

Por proximidade e semellanza destacar tamén algún caso acontecido na veciña Zamora. Na escola Tuela-Bibei de Lubián introduciuse o galego, mais non se deu introducido o seu estudo no instituto Valverde de Lucerna da Pobra de Seabra/Puebla de Sanabria, por oposición da dirección do instituto e da maioría do claustro. Deste xeito, os rapaces e rapazas das Portelas de Zamora non poden estudar galego nin en Secundaria nin en Bacharelato porque non quere a maioría do profesorado do seu instituto.

 

O 15 de xullo de 2011 a Xunta de Galicia fai pública a seguinte nota:

 

Un total de 966 estudantes de Educación Infantil, Primaria e Secundaria cursa o idioma en 17 centros -13 de Infantil e Primaria e 4 de ESO-. Ademais, a Escola Oficial de Idiomas de Ponferrada  atende un número importante de estudantes que cursan a lingua galega.

 

Véxase a páxina  web da Xunta de Galicia, 15 de xullo, ano 2011


 

5. Ataque ao estudo do galego no Bierzo

 

5.1 Curso 2013-2014

 

O 7 de outubro lemos unha noticia no blog O mego da Escola, na que a Comisión Cultural Martín Sarmiento mostra os seguintes datos:

 

Volven superarse os máis de 1.000 alumnos que cursan en total, contando coa educación primaria, unha materia en galego no Bierzo e nas Portelas”, comarca esta última situada en territorio administrativamente leonés, ao noroeste da provincia de Zamora e na que  historicamente se fala o galego.


 

A poucos días de comezar o curso escolar 2013-2014, a Consellería de Educación da Xunta de Castela e León tomou a decisión de suprimir a vía en galego no IES Bergidum en Cacabelos e posteriormente no IES Europa en Ponferrada.  De catro centros que ofrecían esta posibilidade pasouse unicamente a dous.

 

A vulneración de dereitos que tal situación provocou foi denunciada polo consello escolar e as asociacións de nais e pais do alumnado. Distintos colectivos manifestaron a posición contraria á decisión adoptada, entre eles a Real Academia Galega, quen lles pide ás administracións galega e leonesa  que non haxa ningún alumno e ningunha familia berciana que, desexando voluntariamente recibir clase de galego a través do programa existente, sexa obrigada a escoller outras optativas.

 

5.2 Ataque ao estudo de galego e portugués na EOI Ponferrada

 

O estudo de galego e portugués no Bierzo corre tamén serio  perigo na Escola Oficial de Idiomas de Ponferrada, onde, no curso académico 2014-2015, segundo recolle o xornal El Eco del Bierzo o 8 de outubro, a cuestión débese de novo aos recortes orzamentarios da Xunta de Castela e León. Denuncia o xornal que a pesar de haber alumnado abondo para impartir o primeiro curso de galego na EOI, non se lles garante aos interesados as clases destes idiomas durante o novo curso 2014-15.

 

5.3 Unha picada dereita ao corazón:  orde do día 4 de maio de 2015 pola que a materia de Lingua e Cultura Galegas queda fóra do horario lectivo e relegada a materia de libre configuración autonómica

 

A Consellería de Educación da Xunta de Castela e León bota fóra do currículo de Bacharelato a  materia de Lingua e Cultura Galegas.  Segundo a nova orde educativa, do día 4 de maio 2015, será considerada materia de libre configuración autonómica e impartida en horario non lectivo. O alumnado que a escolla terá tres horas máis en 1º Bacharelato e 4 horas máis en 2º de Bacharelato.

 

Isto equivale simplemente a eliminar definitivamente a lingua galega dos estudos de Bacharelato no Bierzo. Pensa alguén con sentido común que o alumnado vai engadir tres ou catro horas semanais máis ao seu currículo? Pensa alguén que a esa idade se van levantar unha hora antes que para iren ás clases ás 8 da mañá, podendo comezar ás 9?

 

Isto significa que quen realice os seus estudos no Bierzo xa non terá a posibilidade de acceder directamente e de maneira regrada á consecución do Celga III, que lle permitiría participar nos concursos públicos da Administración Galega.

 

6. Conclusión

 

Estamos pois diante dunha serie de medidas executadas pola Xunta de Castela e León, pero coa conivencia e pasividade da Xunta de Galicia, que non levou a cabo ningunha xestión eficaz para evitar este proceso gloticida do galego no Bierzo.

 

Son evidentes os danos para a poboación escolar dese territorio, pero é máis grave o empurrón que con estas medidas se está dando á morte do galego no Bierzo, carente de todo tipo de promoción e de protección real.

 

E  disto son responsables tanto a Xunta de Castela e León, que desta maneira considera que evita o xerme do que pode ser un problema político de identidades, como a Xunta de Galicia, que non se implica na promoción nin na defensa do galego no Bierzo porque non lle ten rendemento electoral. Se a Xunta de Galicia está empeñada nun programa de desmantelamento de todo trazo de identidade diferencial  na propia Galicia, non verá con malos ollos que a súa homóloga Xunta de Castela e León faga o propio no seu territorio administrativo. O obxectivo da eliminación da lingua é o mesmo.

 

Por que os gobernos de Galicia e Castela e León teiman en facer desaparecer o galego do ensino berciano? Será porque aquí non lle tira rendemento electoral aos investimentos feitos fóra e que aló se teme que detrás da lingua, unha “arma cargada de futuro” agromen outro tipo de reivindicacións?

Publicado
Xuñ 16
Autor
Normal Admin (admin)


Novas

USO DE COOKIES

Empregamos cookies propias e de terceiros para mellorarmos a túa experiencia e os nosos servizos, así como para mostrarche, desde o noso sitio web ou desde os de terceiros, publicidade baseada na análise dos teus hábitos de navegación. Se continúas navegando, consideramos que aceptas o seu uso.
Podes obter máis información na nosa Política de Cookies.